Το PCOS γίνεται PMOS: Τι σημαίνει η αλλαγή ονομασίας για τη γονιμότητα και την εξωσωματική γονιμοποίηση

Για δεκαετίες, το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών, γνωστό ως PCOS, αποτελεί μία από τις πιο συχνές ορμονικές διαταραχές που επηρεάζουν γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Παράλληλα, είναι και μία από τις πιο παρεξηγημένες.

Το PCOS πλέον μετονομάζεται σε PMOS: Πολυενδοκρινικό Μεταβολικό Ωοθηκικό Σύνδρομο.

Η αλλαγή αυτή προκύπτει μετά από διεθνή διαδικασία αναθεώρησης, με τη νέα ονομασία να δημοσιεύεται στο The Lancet και να ανακοινώνεται από αναγνωρισμένους ιατρικούς φορείς, όπως η Endocrine Society. Δεν πρόκειται για μια νέα πάθηση. Το PMOS περιγράφει την ίδια κατάσταση που μέχρι σήμερα γνωρίζαμε ως PCOS, αλλά με έναν όρο που αντικατοπτρίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια το τι συμβαίνει στο σώμα.

Για τις γυναίκες που έχουν λάβει αυτή τη διάγνωση, αυτή η αλλαγή έχει σημασία. Η παλιά ονομασία έδινε υπερβολική έμφαση στις ωοθηκικές «κύστες» και στις ωοθήκες. Το PMOS αναγνωρίζει ότι η κατάσταση μπορεί να αφορά πολλαπλά ορμονικά συστήματα, τον μεταβολισμό, την ωορρηξία, τον έμμηνο κύκλο, τις οδούς που σχετίζονται με την ινσουλίνη, το δέρμα, την τριχοφυΐα, τη μακροπρόθεσμη υγεία και τη γονιμότητα.

Στην κλινική μας, καλωσορίζουμε αυτή την αλλαγή, γιατί υποστηρίζει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να παρέχεται η φροντίδα γονιμότητας: με ακριβή διάγνωση, εξατομικευμένη θεραπεία και προσοχή στη συνολική αναπαραγωγική και μεταβολική εικόνα.

PCOS ή PMOS: ποιον όρο πρέπει να χρησιμοποιούν οι ασθενείς;

Κατά τη μεταβατική περίοδο, οι ασθενείς είναι πιθανό να βλέπουν και τους δύο όρους: PCOS και PMOS. Αυτό είναι αναμενόμενο. Η μετάβαση από το PCOS στο PMOS θα χρειαστεί χρόνο για να ενσωματωθεί στις κατευθυντήριες οδηγίες, στα εργαστηριακά συστήματα, στους ιατρικούς φακέλους, στις ιστοσελίδες, στα ενημερωτικά φυλλάδια και στην καθημερινή κλινική επικοινωνία. Προς το παρόν, πολλές κλινικές και επαγγελματίες υγείας μπορεί να χρησιμοποιούν και τους δύο όρους μαζί.

Αν έχετε διαγνωστεί στο παρελθόν με PCOS, η διάγνωσή σας δεν έχει αλλάξει ή εξαφανιστεί. Το PMOS είναι μια πιο ακριβής ονομασία για την ίδια κατάσταση.

Γιατί η ονομασία PCOS ήταν παραπλανητική;

Ο όρος «Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών» συχνά προκαλούσε περιττή σύγχυση. Πολλές γυναίκες ακούν τη λέξη «πολυκυστικές» και ανησυχούν ότι έχουν επικίνδυνες κύστεις στις ωοθήκες. Στην πραγματικότητα, οι μικρές δομές γεμάτες υγρό που συχνά φαίνονται στον υπέρηχο είναι συνήθως ωοθυλάκια, μικροί σάκοι που περιέχουν ανώριμα ωάρια. Δεν είναι το ίδιο με παθολογικές κύστες ωοθηκών που μπορεί να χρειάζονται ξεχωριστή αντιμετώπιση.

Η παλιά ονομασία έκανε επίσης την πάθηση να φαίνεται κυρίως γυναικολογική. Όμως το PCOS/PMOS είναι μία πολυσυστηματική κατάσταση που δεν αφορά αποκλειστικά τις ωοθήκες. Μπορεί να περιλαμβάνει αναπαραγωγικές ορμόνες, επίπεδα ανδρογόνων, ωορρηξία, λειτουργία της ινσουλίνης, ρύθμιση του σακχάρου, παράγοντες που σχετίζονται με το βάρος και τη μακροπρόθεσμη μεταβολική υγεία.
Η νέα ονομασία, Πολυενδοκρινικό Μεταβολικό Ωοθηκικό Σύνδρομο, το αποτυπώνει με μεγαλύτερη ακρίβεια:

• Πολυενδοκρινικό σημαίνει ότι μπορεί να εμπλέκονται περισσότερα από ένα ορμονικά συστήματα.
• Μεταβολικό αναγνωρίζει τον ρόλο της αντίστασης στην ινσουλίνη, της ρύθμισης του σακχάρου, των παραγόντων που σχετίζονται με το βάρος και των μακροπρόθεσμων κινδύνων για την υγεία.
• Ωοθηκικό διατηρεί στο επίκεντρο την αναπαραγωγική διάσταση, καθώς η κατάσταση μπορεί να επηρεάσει την ωορρηξία, την απελευθέρωση ωαρίων, την σταθερότητα του εμμηνορρυσιακού κύκλου και τη γονιμότητα.

Συχνά συμπτώματα του PMOS

Το PMOS μπορεί να εμφανίζεται διαφορετικά από γυναίκα σε γυναίκα. Ορισμένες γυναίκες έχουν ακανόνιστες περιόδους. Άλλες παρατηρούν ακμή, αυξημένη τριχοφυΐα στο πρόσωπο ή στο σώμα, ή αραίωση των μαλλιών στο τριχωτό της κεφαλής. Κάποιες διαγιγνώσκονται μόνο όταν ξεκινούν προσπάθεια για εγκυμοσύνη.

Συχνά χαρακτηριστικά μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Ακανόνιστες, αραιές ή απούσες περιόδους
• Δυσκολία στην ωορρηξία
• Δυσκολία επίτευξης εγκυμοσύνης
• Ακμή
• Αυξημένη τριχοφυΐα στο πρόσωπο ή στο σώμα
• Αραίωση μαλλιών στο τριχωτό της κεφαλής
• Μεταβολές βάρους ή δυσκολία στη ρύθμιση του βάρους
• Αντίσταση στην ινσουλίνη ή άλλα μεταβολικά χαρακτηριστικά
• Πολυκυστική - πολυθυλακιώδης εικόνα ωοθηκών στον υπέρηχο
• Αυξημένα επίπεδα ανδρογόνων στις αιματολογικές εξετάσεις

Δεν εμφανίζει κάθε γυναίκα όλα τα συμπτώματα. Το PMOS μπορεί να παρουσιαστεί σε γυναίκες διαφορετικού σωματικού βάρους, ενώ τα ευρήματα του υπερήχου από μόνα τους δεν αρκούν για να εξηγήσουν πλήρως την κατάσταση.
Γι’ αυτό η σωστή αξιολόγηση είναι σημαντική.

Πώς γίνεται η διάγνωση του PMOS;
Η διάγνωση πρέπει να βασίζεται σε δομημένη κλινική αξιολόγηση και όχι σε ένα μόνο σύμπτωμα ή σε έναν μόνο υπέρηχο.

Η Διεθνής Τεκμηριωμένες Κατευθυντήριες Οδηγίες του 2023 για το PCOS περιγράφουν τη διάγνωση με βάση βασικά χαρακτηριστικά, όπως η δυσλειτουργία της ωορρηξίας, τα κλινικά ή βιοχημικά σημεία περίσσειας ανδρογόνων και η πολυκυστική μορφολογία των ωοθηκών, αφού αποκλειστούν άλλες καταστάσεις όπου χρειάζεται.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ο γιατρός σας μπορεί να αξιολογήσει:

• Η διάρκεια και συχνότητα του έμμηνου κύκλου
• Το ιστορικό ωορρηξίας
• Την ακμή, την τριχοφυΐα ή την αραίωση μαλλιών
• Τα ευρήματα του υπερήχου
• Τα επίπεδα αναπαραγωγικών ορμονών
• Τα επίπεδα ανδρογόνων
• Την AMH ή την εκτίμηση ωοθηκικού αποθέματος, όπου χρειάζεται
• Τη γλυκόζη αίματος, την HbA1c, το λιπιδαιμικό προφίλ ή την καμπύλη σακχάρου, όπου ενδείκνυται
• Τον θυρεοειδή και την προλακτίνη, όταν είναι σχετικό
• Άλλες πιθανές αιτίες ακανόνιστων κύκλων ή αυξημένων ανδρογόνων

Για τις ασθενείς που προσπαθούν να συλλάβουν, η αξιολόγηση πρέπει επίσης να περιλαμβάνει τη συνολική εικόνα γονιμότητας, όπως τον έλεγχο των σαλπίγγων όπου χρειάζεται και την ανάλυση σπέρματος του συντρόφου, όπου εφαρμόζεται. Το PMOS μπορεί να είναι ένας παράγοντας, αλλά όχι απαραίτητα ο μοναδικός. Η πλήρης διερεύνηση βοηθά στην αποφυγή καθυστερήσεων και επιτρέπει τον σωστό σχεδιασμό της θεραπείας από την αρχή.

PMOS και γονιμότητα: γιατί έχει σημασία η ωορρηξία
Ένας από τους βασικούς τρόπους με τους οποίους το PMOS επηρεάζει τη γονιμότητα είναι μέσω της διαταραχής της ωορρηξίας. Για να επιτευχθεί φυσική σύλληψη, ένα ωάριο συνήθως πρέπει να ωριμάσει και να απελευθερωθεί από την ωοθήκη. Στο PMOS, η ωορρηξία μπορεί να συμβαίνει ακανόνιστα ή να μην συμβαίνει καθόλου. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλους κύκλους, απρόβλεπτα γόνιμα παράθυρα ή μήνες χωρίς ωορρηξία.

Ωστόσο, το PMOS δεν σημαίνει ότι η εγκυμοσύνη είναι αδύνατη. Πολλές γυναίκες με PMOS συλλαμβάνουν φυσικά. Άλλες επιτυγχάνουν εγκυμοσύνη με πρόκληση ωορρηξίας, με σπερματέγχυση ή εξωσωματική γονιμοποίηση.

Το πρώτο βήμα: πλήρης αξιολόγηση γονιμότητας

Αν έχετε PCOS/PMOS και προσπαθείτε να συλλάβετε, το πρώτο βήμα είναι μια δομημένη αξιολόγηση γονιμότητας.

Αυτή μπορεί να περιλαμβάνει:

• Αναλυτικό ιστορικό εμμήνου κύκλου και ιατρικό ιστορικό
• Πυελικό υπέρηχο
• Ορμονικές αιματολογικές εξετάσεις
• Έλεγχο ανδρογόνων
• Έλεγχο ωοθηκικού αποθέματος, όπου χρειάζεται
• Γλυκόζη αίματος, HbA1c, λιπιδαιμικό προφίλ ή καμπύλη σακχάρου, όπου ενδείκνυται
• Έλεγχο θυρεοειδούς και προλακτίνης, όταν είναι σχετικό
• Έλεγχο σαλπίγγων, όπου είναι κλινικά απαραίτητο
• Ανάλυση σπέρματος για τον άνδρα σύντροφο, όπου εφαρμόζεται

Αυτό βοηθά στο να εντοπιστεί αν ο κύριος λόγος για τον οποίο ένα ζευγάρι δε συλλαμβάνει είναι οι ανωοθυλακιορηκτικοί κύκλοι, ή αν υπάρχουν άλλοι παράγοντες υπογονιμότητας και ποια θεραπεία είναι πιθανότερο να βοηθήσει. Στην κλινική μας, χρησιμοποιούμε αυτές τις πληροφορίες για να προτείνουμε ένα θεραπευτικό πλάνο που ταιριάζει στη δική σας περίπτωση, αντί να αντιμετωπίζουμε το PMOS ως μια ενιαία, τυποποιημένη διάγνωση.

Πρόκληση ωορρηξίας:

Για πολλές γυναίκες με ανωοθυλακιορρηξία που σχετίζεται με το PMOS, η θεραπεία μπορεί να ξεκινήσει με πρόκληση ωορρηξίας. Η πρόκληση ωορρηξίας χρησιμοποιεί φαρμακευτική αγωγή για να βοηθήσει την ωοθήκη να αναπτύξει και να απελευθερώσει ένα ωάριο. Συχνά γίνεται με φάρμακα όπως η λετροζόλη, όπου είναι κατάλληλο. Σε επιλεγμένες ασθενείς, η πρόκληση ωορρηξίας μπορεί να συνδυαστεί με προγραμματισμένη επαφή ή ενδομήτρια σπερματέγχυση.

Ο στόχος είναι η ασφαλής, ελεγχόμενη ωορρηξία. Η υπερηχογραφική παρακολούθηση και, όπου χρειάζεται, οι ορμονικές εξετάσεις βοηθούν στην αξιολόγηση της ανταπόκρισης και στη μείωση του κινδύνου πολύδυμης κύησης ή υπερβολικής ανταπόκρισης των ωοθηκών.

Για ορισμένες γυναίκες, η πρόκληση ωορρηξίας είναι αρκετή για να επιτευχθεί εγκυμοσύνη. Για άλλες, η εξωσωματική γονιμοποίηση μπορεί να είναι το καταλληλότερο επόμενο βήμα.

Πότε μπορεί να προταθεί εξωσωματική γονιμοποίηση

Η εξωσωματική γονιμοποίηση μπορεί να προταθεί σε γυναίκες με PMOS όταν:

• Η πρόκληση ωορρηξίας δεν έχει οδηγήσει σε εγκυμοσύνη
• Υπάρχουν επιπλέον παράγοντες υπογονιμότητας
• Υπάρχει ανδρικός παράγοντας υπογονιμότητας
• Οι σάλπιγγες είναι αμφοτερόπλευρα αποφραγμένες ή έχουν υποστεί βλάβη
• Η ηλικία καθιστά προτιμότερη μια ταχύτερη θεραπευτική πορεία
• Προηγούμενες θεραπείες γονιμότητας δεν ήταν επιτυχείς
• Χρειάζεται έλεγχος εμβρύων σε επιλεγμένες περιπτώσεις
• Η εξωσωματική προσφέρει την πιο κατάλληλη πιθανότητα επιτυχίας με βάση την πλήρη αξιολόγηση του ιστορικού σας

Η απόφαση για μετάβαση σε εξωσωματική δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στη διάγνωση του PMOS. Πρέπει να βασίζεται στην ηλικία σας, στο ωοθηκικό απόθεμα, στο ιστορικό γονιμότητας, στους πιθανούς ανδρικούς παράγοντες υπογονιμότητας, στο ιατρικό προφίλ και στους προσωπικούς σας στόχους.

PMOS και εξωσωματική: γιατί έχει σημασία η επιλογή πρωτοκόλλου

Οι γυναίκες με PMOS μπορούν να ανταποκριθούν έντονα στα φάρμακα διέγερσης των ωοθηκών κατά την εξωσωματική. Αυτό μπορεί να είναι θετικό, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε καλό αριθμό ωαρίων, αλλά απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό.

Ένας από τους βασικούς κινδύνους στην εξωσωματική για γυναίκες με PMOS είναι το Σύνδρομο Υπερδιέγερσης των Ωοθηκών, γνωστό ως OHSS. Το Σύνδρομο Υπερδιέγερσης των Ωοθηκών μπορεί να εμφανιστεί όταν οι ωοθήκες ανταποκρίνονται υπερβολικά στη διέγερση. Τα σύγχρονα πρωτόκολλα εξωσωματικής μπορούν να μειώσουν σημαντικά αυτόν τον κίνδυνο, αλλά η θεραπεία πρέπει να είναι πάντα εξατομικευμένη.

Στην κλινική μας, ο σχεδιασμός εξωσωματικής για γυναίκες με PCOS/PMOS μπορεί να περιλαμβάνει:
Εξατομικευμένη δόση φαρμάκων διέγερσης

• Στενή παρακολούθηση με υπερήχους και αιματολογικές εξετάσεις
• Επιλογή κατάλληλου πρωτοκόλλου διέγερσης, όπως πρωτόκολλο του ανταγωνιστή ή PPOS
• Επιλογή φαρμάκου trigger για μείωση του κινδύνου OHSS
• Προσεκτικό σχεδιασμό φρέσκιας ή κατεψυγμένης εμβρυομεταφοράς
• Αξιολόγηση της μεταβολικής υγείας πριν από τη θεραπεία
• Εξατομικευμένη υποστήριξη της ωχρινικής φάσης και της εμβρυομεταφοράς

Το PMOS δεν είναι λόγος να φοβάστε την εξωσωματική. Είναι λόγος να επιλέξετε μια ιατρική ομάδα με εμπειρία στη διαχείριση της διάγνωσής σας με ασφάλεια και ακρίβεια.

Επηρεάζει το PMOS την ποιότητα των ωαρίων;

Το PMOS δεν σημαίνει αυτόματα κακή ποιότητα ωαρίων. Η ποιότητα των ωαρίων σχετίζεται κυρίως με την αναπαραγωγική ηλικία.

Πολλές γυναίκες με PMOS παράγουν καλό αριθμό ωαρίων και μπορούν να έχουν καλά αποτελέσματα στην εξωσωματική όταν η θεραπεία σχεδιάζεται σωστά. Το πιο χρήσιμο ερώτημα δεν είναι απλώς αν το PMOS επηρεάζει την ποιότητα των ωαρίων, αλλά πώς είναι το συνολικό αναπαραγωγικό περιβάλλον.

Ο ρόλος της μεταβολικής υγείας πριν από τη θεραπεία γονιμότητας

Η λέξη «μεταβολικό» στο PMOS είναι σημαντική.

Η αντίσταση στην ινσουλίνη και η ρύθμιση του σακχάρου μπορούν να επηρεάσουν τα επίπεδα ανδρογόνων, την ωορρηξία, την κανονικότητα του κύκλου και την υγεία της εγκυμοσύνης. Για ορισμένες γυναίκες, η φροντίδα της μεταβολικής υγείας πριν ή παράλληλα με τη θεραπεία γονιμότητας μπορεί να υποστηρίξει καλύτερα αναπαραγωγικά αποτελέσματα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι αποδίδεται ευθύνη στις γυναίκες για την κατάστασή τους. Το PMOS δεν είναι αποτυχία τρόπου ζωής. Είναι ένα σύνθετο ορμονικό και μεταβολικό σύνδρομο, που επηρεάζεται από τη βιολογία, τη γενετική και ατομικούς παράγοντες υγείας.

Ανάλογα με τις ανάγκες σας, η προετοιμασία μπορεί να περιλαμβάνει:

• Διατροφική υποστήριξη
• Καθοδήγηση για άσκηση
• Διαχείριση βάρους, όπου είναι ιατρικά κατάλληλο
• Έλεγχο για διαταραχές σακχάρου και λιπιδίων
• Φαρμακευτική αγωγή, όταν ενδείκνυται κλινικά
• Αξιολόγηση βιταμινών και μικροθρεπτικών συστατικών, όπου χρειάζεται

Ο στόχος είναι η προετοιμασία, όχι η τελειότητα: να βοηθήσουμε το σώμα σας να εισέλθει στη θεραπεία γονιμότητας, στην εμφύτευση και στην εγκυμοσύνη στην καλύτερη δυνατή κατάσταση.

Γιατί να επιλέξετε εξειδικευμένη φροντίδα γονιμότητας για το PMOS;

Η διάγνωση του PMOS μπορεί να είναι απογοητευτική, επειδή δεν ακολουθεί πάντα ένα προβλέψιμο μοτίβο. Ορισμένες γυναίκες έχουν περιστασιακή ωορρηξία. Κάποιες ανταποκρίνονται έντονα στα φάρμακα. Άλλες έχουν μεταβολικούς παράγοντες που χρειάζονται προσοχή. Κάποιες έχουν πρόσθετα ζητήματα γονιμότητας που γίνονται σαφή μόνο μετά από σωστή διερεύνηση. Εδώ είναι που η εξειδικευμένη φροντίδα γονιμότητας μπορεί να κάνει ουσιαστική διαφορά.

Στην κλινική μας, αξιολογούμε τις ορμόνες, την ωορρηξία, το ωοθηκικό απόθεμα, τη μεταβολική υγεία, τα υπερηχογραφικά ευρήματα, τους παράγοντες του συντρόφου και το προηγούμενο θεραπευτικό ιστορικό πριν προτείνουμε ένα πλάνο.

Στόχος μας είναι να σας βοηθήσουμε να κατανοήσετε:

• Τι μπορεί να επηρεάζει τη γονιμότητά σας
• Αν έχετε ωορρηξία
• Ποιες θεραπευτικές επιλογές είναι κατάλληλες
• Αν η πρόκληση ωορρηξίας, η σπερματέγχυση ή η εξωσωματική είναι η πιο κατάλληλη επιλογή
• Πώς να μειωθούν κίνδυνοι όπως η υπερβολική ανταπόκριση στην εξωσωματική
• Τι μπορεί να αντιμετωπιστεί πριν ξεκινήσει η θεραπεία
• Πώς να προχωρήσετε με σιγουριά

Το PMOS είναι σύνθετο, αλλά η θεραπευτική σας προσέγγιση πρέπει να είναι ξεκάθαρη.

Προχωρώντας μπροστά: καλύτερη ορολογία, καλύτερη φροντίδα γονιμότητας

Η αλλαγή από PCOS σε PMOS αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προόδου για την υγεία των γυναικών. Αναγνωρίζει ότι αυτή η κατάσταση δεν αφορά απλώς κύστεις στις ωοθήκες. Είναι μια ορμονική, μεταβολική και αναπαραγωγική κατάσταση που αξίζει σωστή διερεύνηση και εξατομικευμένη φροντίδα.

Για τις γυναικες, η νέα ονομασία μπορεί να λειτουργήσει επιβεβαιωτικά. Βοηθά να εξηγηθεί γιατί τα συμπτώματα μπορεί να επηρεάζουν την περίοδο, το δέρμα, την τριχοφυΐα, το βάρος, το σάκχαρο, την ωορρηξία και τη γονιμότητα. Για τους κλινικούς γιατρούς, αποτελεί υπενθύμιση ότι πρέπει να κοιτούν πέρα από τον υπέρηχο και να αντιμετωπίζουν την κατάσταση στο σύνολό της.

Αν έχετε διαγνωστεί με PCOS/ PMOS, αν ακούτε για πρώτη φορά τον όρο PCOS/PMOS, αν προσπαθείτε να για εγκυμοσύνη με ακανόνιστους κύκλους, αν προετοιμάζεστε για εξωσωματική ή αναρωτιέστε πώς το PCOS/PMOS μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητά σας, κλείσετε ένα ιατρικό ραντεβού με την ομάδα μας. Μια εξατομικευμένη αξιολόγηση μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε τη διάγνωσή σας, τις επιλογές σας και το ασφαλέστερο επόμενο βήμα προς την εγκυμοσύνη.